Góc k? thu?t

Khu?ch ??i âm thanh và truy?n t?i nó, sao cho tai c?a khán gi? c?m th?y thú v? và hi?u qu?, ??n gi?n ???c g?i là hoàn thi?n âm thanh (sound reinforcement- khó d?ch ngh?a-t?m d?ch là pro-sound-ND), là nhi?m v? c? b?n nh?t trong t?t c? các l?nh v?c khác nhau c?a âm thanh. Nh?ng ? khía c?nhkhác, trong th?c t?, nó là m?t trong nh?ng vi?c th?c hi?n khó kh?n nh?t.

Khái ni?m v? nguyên t?c c? b?n c?a h? th?ng
Tr??c h?t, là m?t vài v?n ?? r?t c? b?n mà có l? các b?n tr??c ?ây không quen thu?c l?m. Hình 1.1 cho th?y m?t s? ?? c? b?n nh?t c?a h? th?ngâm thanh, bao g?m hai b? chuy?n ??i và b? khu?ch ??i (amplifier) ??n gi?n . Các b? chuy?n ??i (transducer) là b?t k? thi?t b? nào có th? thay ??i n?ng l??ng nh?n ???c b?ng lo?i n?ng l??ng khác.
M?t microphone s? thay ??i sóng âm thanh (acoustical energy-âm n?ng) thành tín hi?u âm thanh (electrical energy-?i?n n?ng) t??ng ???ng, m?t cái loa d? nhiên chuy?n ??i m?t tín hi?u âm thanh thành sóng âm thanh. ??u ??c (playback head) c?a m?t máy ghi âm (tape recoder) hay c?m bi?n (sensor) c?am?t máy nghe nh?c CD, hay trong các thi?t b? khác, c?ng thu?c vào lo?i chuy?n ??i, cung c?p m?t tín hi?u ?i?n âm thanh có th? ??a vào m?t ??u vào (in-put) c?a h? th?ng âm thanh.

M?t amplifier (b? khu?ch ??i) cho ra m?t phiên b?n c?a tín hi?u ?i?n (electric signal) (v? k? thu?t, nó c?ng không nh?t thi?t c?n ph?i m?nh h?n b?n sao c?a chính nó). Sau cùng, m?t tín hi?u ?i?n m?nh nh?t s? ??a vào ?? ?i?u khi?n loa (speaker driver). ?i?u này ???c th?c hi?n trong nhi?u giai ?o?n, m?i giai ?o?n bao g?m m?t hay nhi?u b? khu?ch ??i ? t?ng thành ph?n/thi?t b? (trong h? th?ng ??n gi?n, vi?c này có th? ???c tích h?p vào m?t chassis (v? máy)). S? gia t?ng c??ng ?? tín hi?u, ???c g?i là gain (?? l?i), có th? l?n b?ng 1,000,000.000 hay h?n nhi?u l?n n?a ??i v?i tín hi?u in-put.

Theo ý ngh?a ?ó, m?i thành ph?n trong m?t h? th?ng c? b?n có th? ???c dùng ?? t?o ra nh?ng phiên b?n gi?ng h?t hay g?n ?úng c?a các tín hi?u nó nh?n ???c. B? chuy?n ??i (Transducer) th?c hi?n ?i?u này b?ng các ph??ng pháp ??c bi?t c?a nó, chuy?n t? m?t lo?i n?ng l??ng này sang lo?i khác (nh? t? âm thanh sang tín hi?u ?i?n hay ng??c l?i). Amplifier xu?t ra các tín hi?u ? ??u ra (out-put) c?a nó v?i n?ng l??ng ???c cung c?p b?i m?t ngu?n ?i?n riêng bi?t, nh? ???c l?y t? m?t ngu?n ?i?n tiêu chu?n (CB, ? c?m v.v). Các tín hi?u input ???c x? d?ng làm h??ng d?n ?? cho ra các tín hi?u out-put ra chính xác h?n.

Tùy nhu c?u, h? th?ng âm thanh th??ng ???c thi?t k? ?? ??i phó v?i tín hi?u âm thanh trong nhi?u cách khác nhau, ngoài vi?c ki?m soát biên ?? (volume / gain / fader). Sau khi âm thanh ???c chuy?n ??i thành tín hi?u ?i?n t??ng ???ng, có th? có nhi?u cách, nó có th? ???c tr?n l?n (mixed), ??nh hình l?i (reshaped), chia ra (split) và các ch?c n?ng khác. Các ch?c n?ng b? sung khác nhau th??ng ???c g?i là x? lý tín hi?u (signal processing).

Khi dùng nhi?u h?n m?t micro và/hay các lo?i ngu?n âm thanh khác, m?t thi?t b? tr?n âm thanh (audio-mixer) s? ???c x? d?ng, audio-mixer có th? x? lý t?ng kênh ??u vào (input channel), và tr?n các tín hi?u c?a nó và cho ra m?t hay nhi?u tín hi?u ??u ra (out-put signal). M?t mixer thông th??ng c?ng s? cho phép có m?t s? ch?c n?ng khác ?? x? lý và ??nh tuy?n (re-route) l?i các tín hi?u do nó ?i?u khi?n. Equalizers ??n gi?n thì có vài ch?c n?ng nh? ?i?u khi?n âm s?c, hay có th? ???c chia nh? h?n ?? cho phép ki?m soát m?t s? t?n s? dao ??ng h?p h?n, t? âm tr?m (bass) sâu nh?t t?i các âm b?ng (treble) cao nh?t. M?t h? th?ng tiêu bi?u có th? b? sung s? cân b?ng âm s?c thông qua m?t hay nhi?u thi?t b? riêng bi?t (phía ngoài-outboard), vi?c x? d?ng các thi?t b? hi?u ?ng (effect) ?? x? lý âm thanh, hay copy thêm tín hi?u ??a ??n các loa b? sung nh?m cho phép ng??i nói (talker) hay ng??i bi?u di?n t? ki?m tra chính h?, ngh?a ?en ???c g?i là monitor.

Thông th??ng nhi?u h?n m?t và ?ôi khi, t?t c? các giai ?o?n c?n thi?t c?a s? khu?ch ??i, x? lý tín hi?u, và ch?c n?ng tr?n (mix) s? ???c k?t h?p trong m?t thùng máy (chasiss), lo?i thi?t b? này th??ng dùng cho các ?ng d?ng t??ng ??i c? b?n. Ngoài các lo?i ?ng d?ng c? b?n, h? th?ng hi?n ??i th??ng ???c bao g?m t? m?t lo?t các t??ng tác thành ph?n ?ó, trong gi?i h?n nh?t ??nh, nh?ng khi c?n, nó có th? ???c k?t n?i l?i v?i nhau.

Micro và nh?ng c?m bi?n ??u vào khác
Microphones, cung c?p tín hi?u in-put cho h? th?ng âm thanh, ?óng vai trò r?t chi?n l??c trong vi?c xác ??nh ch?t l??ng c?a nh?ng âm thanh mà cu?i cùng s? ???c phân ph?i b?i các loa.
Hi?u qu? x? d?ng micro ???c nhi?u k? s? âm thanh xem là m?t b??c quan tr?ng nh?t trong vi?c cung c?p âm thanh ch?t l??ng cao.
Micro là thi?t b? ??u tiên r?t thi?t y?u trong vi?c ??nh hình ch?t l??ng âm s?c c?a âm thanh khi nó ?i vào h? th?ng. X? d?ng micro v?i ch?t l??ng âm s?c thích h?p liên quan ??n (t?n s? ?áp ?ng-?áp t?n) ??c ?i?m có th? ??n gi?n hóa quá trình equalizing (cân b?ng) và mixing, ??c bi?t trong m?t h? th?ng bi?u di?n âm nh?c. (?áp ?ng t?n s? (Frequency response) s? ???c nói ??n trong ch??ng 4. Thu?t ng? “t?n s?”, cùng v?i các ?i?u kho?n âm thanh c? b?n, s? gi?i thích t??ng t?n trong ch??ng 2). S? ??nh h??ng c?a m?t microphone, khi nhanh trí x? d?ng, có th? cho ra các hi?u qu? t?t nh?t t? ngu?n âm thanh (Hình 1.3). C?ng vì th?, nó c?ng có th? giúp gi?m thi?u các lo?i âm thanh không mong mu?n, bao g?m c? nh?ng âm thanh out-put c?a chính nó (???c g?i là ph?n h?i (hú, feedback)).

Hình 1.3 H??ng ti?p nh?n âm thanh c?a microphone.

Contact pickup (tên g?i chung c?a nh?ng thi?t b? thu nh?n sóng âm thanh), ???c dùng ch? y?u cho các nh?c c? không dùng ?i?n (acoustic instrument), là m?t lo?i input transducer. Tín hi?u c?a magnetic pickup (nh? c?a guitar bass ?i?n) và các tín hi?u t? các ngu?n ?i?n t? khác, ch?ng h?n nh? keyboard hi?n ??i và b? x? lý guitar (guitar processor), tr?c ti?p ??a vào h? th?ng âm thanh, còn ???c g?i là tiêm tr?c ti?p (direct injection). V?n ?? này ???c ti?p t?c mô t? trong ch??ng 13 và 16. Nh?c c? nh? guitar ?i?n có th? ???c ??a vào tr?c ti?p hay qua micro, tùy theo có hay không các ampli guitar, chính nó ?óng m?t vai trò quan tr?ng trong ch?t l??ng âm thanh.
Các ngu?n âm thanh input khác bao g?m các h? th?ng playback nh? tape-deck, ??a CD, hay các ?ng d?ng ??c bi?t h?n nh? videotape hay film sound track. Các ngu?n nh? v?y s? ???c mô t? trong ch??ng 16.

Mixer và các ph? ki?n liên quan
Ngoài ch?c n?ng c? b?n c?a nó ?? tr?n (mix) các tín hi?u input khác nhau r?i t?o thành tín hi?u ? out-put, mixer ???c thi?t k? ?? th?c hi?n m?t s?ch?c n?ng x? lý tín hi?u khác.
Mixer, r?t ?a n?ng, nh?ng trong các ?ng d?ng c? b?n nh?t, th??ng cho phép các tín hi?u ???c ?i?u ch?nh ? nhi?u giai ?o?n, t?n d?ng t?i ?u cácm?ch ?i?n c?a h? th?ng. Các thi?t b? b? sung bên ngoài c?ng có th? ???c thêm vào ?? t? ??ng ?i?u hòa (regulate) t?i ?a và/hay t?i thi?u m?c ?? tín hi?u(signal level), ???c g?i là compressor, Iimiters, và gate (s? mô t? trong ch??ng 8).
Ngoài vi?c cung c?p thêm m?t s? lo?i ?i?u ch?nh âm s?c (EQ) trên m?i input channel riêng bi?t (xem hình 1.4), nhi?u thi?t k? c?a mixer c?ng có thêm b? EQ cho ph?n tín hi?u output khá t?t.

??i ?a s? các mixer cho phép các tín hi?u ???c chia thành các ???ng d?n ?i?n t? riêng bi?t và có th? b? sung b?t k? các hi?u ?ng nào ?ã ???c thi?t k? ?? c?i thi?n hay ?i?u ch?nh nh?ng tín hi?u âm thanh output cho t?t h?n. Công ngh? hi?n ??i c?n các thi?t b? nh? v?y, cho c? hai: th?c t? l?n sáng t?o.
Các tín hi?u ?ã ch?nh s?a sau ?ó quay tr? l?i (return) và ?i t?i m?t input b? sung ?? ???c coi nh? là m?t ph?n c?a s? pha tr?n. (?ây là lo?i tín hi?u b? sung ???c g?i là vòng l?p hi?u ?ng (effects loop) hay vòng l?p ph? (auxiliary loop)).
B?n sao ti?n hiê?u ?ã ?iê?u chi?nh riêng bi?t co? thê? ????c g??i (send) ?ê?n bô? khuê?ch ?a?i công suâ?t bô? sung và ??a ra loa monitor (th??ng g?i là foldback, nh?ng ngày nay th??ng ???c g?i ??n gi?n là stage monitoring) ?ây là ch?c n?ng mà t?t c? nh?ng các mixer c? b?n nh?t ??u có. Trong h? th?ng cao c?p, m?t mixer chuyên bi?t khác s? ???c x? d?ng ?úng v?i m?c ?ích là mix nh?ng âm thanh monitor.
Trong s? các tính n?ng c? b?n khác, mixer có th? ???c thi?t k? có nhi?u out-put ?? cho phép các tín hi?u ???c d? dàng g?i ??n các ?i?m khác nhau nh? các in-put c?a m?t multitrack tape recorder. Submasters, n?u có, có th? cho phép ng??i v?n hành (soundman & soundperson) phân chia thành các lo?i theo ý mu?n và ki?m soát chúng trong các nhóm (group) (các ch?c n?ng mix khác ???c mô t? trong ch??ng 7).
Nh? ?ã nêu tr??c ?ây, ch?c n?ng b? sung th??ng ???c bao g?m trong cùng m?t thùng máy (chassis). Thi?t b? t?t nh?t ?? làm ?i?u này là m?t mixer kèm thêm graphic EQ và ampli ?? ??a th?ng ra loa (th??ng ???c g?i là mixer/amplifier hay powered mixer). M?t s? thi?t b? hi?n ?ang s?n xu?t c?ng bao g?m các tính n?ng nh? tích h?p thêm các hi?u ?ng reverb k? thu?t s? (built-in digital reverb).

Equalizers
Thuâ?t ng?? equalization v?n ???c áp d?ng cho quá trình bù s? thi?u h?t ?i?n t? trong m?t thi?t b? hay h? th?ng ?? tái t?o chính xác âm thanh hay tín hi?u âm thanh. Nói chung, thu?t ng? này (vi?t t?t là EQ) áp d?ng cho b?t k? s? thay ??i có ch? ý nào c?a t?n s? ?áp ?ng bao g?m s? ki?m soát âm s?c dù cho lý do là th?c t? hay sáng t?o.
Nh? ?ã ?? c?p, mixer cung c?p kh? n?ng cân b?ng cho các channel ??c l?p (???c g?i là onboard EQ). M?t EQ onboard th??ng cho phép ki?m soát 2 – 4 gi?i âm s?c trong toàn b? t?m nghe ???c. Thí d?, m?t EQ 3 band s? cho phép nh?n m?nh hay gi?m ?i t?n s? bass, t?n s? mid và t?n s? treble. Phô? biê?n h?n, mixer cung câ?p switchable EQ, cho phép ng??i ?i?u khi?n l?a ch?n gi?a hai hay nhi?u gi?i t?n s? c? ??nh cho m?t nút v?n (knob) nào ?ó, hay sweepable cho phép ng??i ?i?u khi?n (operator) ch?n gi?i t?n s? s? ?nh h??ng d?n d?n. Các mixer ?a n?ng có ??y ?? các tham s? EQ (parametric), cho phép ki?m soát ba tham s? quan tr?ng c?a quá trình này. (Các hình th?c c? b?n c?a EQ ???c mô t? trong ch??ng 6).

M?t h? th?ng công su?t cao (high-power) hay ch?t l??ng cao (high-quality) b?t bu?c ph?i ?i?u ch?nh chính xác nhi?u gi?i âm s?c b? chia nh? (divided tonal ranges) g?i là band. Các hình th?c ph? bi?n nh?t cho EQ r?i ngoài (outboard) là graphic EQ, m?c dù các lo?i khác x? d?ng c?ng v?n khá t?t. Hi?n t?i, EQ ?ang s?n xu?t có th? ?i?u ch?nh riêng bi?t h?n 45 m?nh chia c?t âm thanh trong gi?i t?n s? con ng??i nghe ???c (m?t s? thi?t b? cao c?p có th? chia ra nhi?u h?n).
Nh?ng lo?i khác cho phép ng??i v?n hành nh?m chính xác vào các âm t?n t??ng ??i c?n thi?t cho m?t ?ng d?ng c? th?. Các ?ng d?ng th?c t? c?a lo?i EQ chia nh? này có th? ?? bù ??p cho nh?ng b?t th??ng c?a micro, loa phóng thanh và âm thanh trong nhà, dùng sáng t?o ?? thay ??i m?t âm thanh, gi?ng hát (vocal) hay nh?c c?, hay giúp lo?i b? nh?ng ti?ng hú (feedback) khó ch?u cho ng??i bi?u di?n và các di?n gi?.

Amplifiers
Ch?c n?ng c? b?n c?a m?t b? khu?ch ??i (amplifier), là ?? t?o ra m?t b?n sao c?a tín hi?u. Không gi?ng nh? micro (trong ?ó ?áp t?n khác nhau là m?t ?u ?i?m rõ ràng) và b? EQ (cho phép thay ??i các ?áp t?n), nhi?m v? c?a b? khu?ch ??i là làm ra m?t tín hi?u sao chép chính xác v?i s? thay ??i t?t nh?t c?a tín hi?u in-put. S?c m?nh c?a tín hi?u có th? t?ng lên, nh?ng t?t nh?t là ?i?m thi?t y?u (âm thanh c?a nó) không b? thay ??i.
Amplifier th??ng ???c dùng trong thi?t k? c?a các h? th?ng và các thi?t b? (component) âm thanh ? m?i ti?p giáp quan tr?ng trong vô s? nh?ng m?ch ?i?n c?a nó. Trong các thi?t b? nh? mixer và các thi?t b? x? lý tín hi?u khác, các amplifier m?c ?? th?p (Iow level) có nhi?m v? cô l?p m?ch ?i?n t? m?t m?ch khác, do ?ó cho phép có các m?ch ?i?n riêng ?? th?c hi?n các ch?c n?ng x? lý tín hi?u n?i b?. Amplifier c?ng bù ??p cho kho?n hao h?t c?a c??ng ?? tín hi?u trong m?ch. Th??ng ???c g?i là line amplifers hay line drivers. M?i thi?t b? x? lý tín hi?u có m?t b? line amplifers n?i v?i các jack out-put, t?o ra các tín hi?u output cung c?p d? li?u in-put cho các thi?t b? k? ti?p thông qua hai dây n?i. Các lo?i m?ch khu?ch ??i ? m?c th?p (Iow level amplifier) c?ng ???c x? d?ng ?? k?t h?p các b? khu?ch ??i (combining amplifier), mà th?c t? nó th?c hi?n ch?c n?ng mix trong m?t mixer (xem hình 1.5). M?t tín hi?u âm thanh ???c t?o ra ?? có th? vào in-put c?a m?t thi?t b?, tùy thu?c vào thi?t k? c?a thi?t b?, ???c x? lý qua m?t b? khu?ch ??i vi sai (differential amplifier). Nói chung, chúng ta không c?n ph?i quan tâm ??n vi?c này, ngo?i tr? ?? bi?t nó ?ã t?n t?i, và nó ph?i có kh? n?ng sinh ra m?t tín hi?u chính xác, h?p lý, ??y ?? n?ng l??ng, và các in-put, out-put ??u ph?i ???c t??ng thích v?i các thi?t b? khác trong h? th?ng. (Các kh? n?ng t??ng thích khá d? dàng qu?n lý trong h?u h?t tr??ng h?p, trong khi công su?t ??y ?? s? b? gi?i h?n, ??c bi?t là v?i các thi?t b? r? ti?n).

Ti?n khu?ch ??i (vi?t t?t pre-amp) dùng ?? t?ng m?c tín hi?u tr??c khi khu?ch ??i, t?o ra m?t tín hi?u v?a ?? m?nh ?? ?áp ?ng cho ngã vào c?a các b? khu?ch ??i công su?t (power-amplifier), ?? ??a ??n cho nó m?c tín hi?u mà nó có kh? n?ng ti?p nh?n. Thông th??ng, các thi?t b? pre-amplifier ch? ???c dùng cho các ?ng d?ng stereo dân d?ng. Nói chung, thi?t k? thi?t b? pro-sound ??u có c??ng ?? dòng out-put ?? m?nh ?? lo?i b? s? c?n thi?t ph?i b? sung pre-amp. Có l? chúng ta s? g?p ph?i nh?ng khó kh?n khi ti?p c?n nh?ng cái jack (connector) c?a các ampli nh?c c?. Trong tr??ng h?p này, chúng ta có th? th?a nh?n nó ám ch? ??n m?t line level. S? c?n thi?t k? b? t?ng low-level micro lên high-level micro hay ??n m?t line-level. Ampli công su?t (power amplifiers) dùng ?? cho ra m?t tín hi?u output ?? m?nh ?? t?i các loa. Nh? ?ã ?? c?p tr??c, m?t vài hay t?t c? các nhi?m v? khu?ch ??i ???c mô t? trong ph?n này có th? ???c th?c hi?n trong m?t thùng máy. Các tr??ng h?p ??c bi?t là m?t mixer v?i graphic EQ và loa ? out-put, trong ?ó t?t c? các quy trình ?i?n t? c? b?n ???c th?c hi?n b?i m?t thi?t b? duy nh?t. Trong các h? th?ng ???c thi?t k? theo yêu c?u, thông th??ng là x? d?ng các giá ??ng ampli công su?t (rack-mountable power-amplifier) ch? ?? th?c hi?n giai ?o?n cu?i c?a s? khu?ch ??i. (Xem thêm ch??ng 4).

Speaker (Loa)
Thi?t b? loa, trong vi?c tri?n khai b??c cu?i cùng, t? l?nh v?c ?i?n vào l?nh v?c âm thanh, ch?u trách nhi?m không nh?ng ?? t?o ra sóng âm thanh có ngu?n g?c t? tín hi?u ?i?n, mà còn ?? ?i?u khi?n âm thanh cho thích h?p v?i ?ng d?ng. Trong nh?ng n?m qua, ?i?u này ?ã là thách th?c to l?n cho các nhà thi?t k? loa phóng thanh.
? c?p ?? c? b?n nh?t, m?t trong nh?ng chuy?n ??i toàn gi?i (full-range) có th? có kh? n?ng tái t?o ít nhi?u ? gi?i t?n con ng??i nghe ???c (nh? trong tai nghe (head-phone) hay loa âm thanh stereo dân d?ng r? ti?n). Tuy nhiên, cách ho?t ??ng c?a âm thanh không cho phép m?t thi?t b? loa ki?m soát các mô hình ??nh h??ng m?t cách ?? t??ng thích ?? có hi?u qu? rõ ràng cho h?u h?t các ?ng d?ng pro-sound. (?ây là h?n ch? v?i các lo?i loa stereo dân d?ng r? ti?n ch? ??n gi?n b?ng cách di chuy?n d?n t? bên này sang bên kia và ghi nh?n các thay ??i v? ch?t l??ng âm s?c khi di chuy?n. ? v? trí tr?c ti?p phía tr??c c?a loa nh? v?y, ti?ng treble cao r?t d? nghe, trong khi gi?i âm s?c th?p h?n có khuynh h??ng n?i b?t h?n n?u so sánh). Ngoài ra, ít quan tr?ng h?n, âm thanh m?c ?? cao (high sound level), n?u ch? có m?t lo?i loa ?? x? lý hi?u qu? m?t gi?i t?n s? r?ng, t? âm bass r?t th?p ??n các âm treble r?t cao, s? tr? nên không kh? thi.
??i v?i h?u h?t, nh?ng không ph?i là t?t c? nh?ng ?ng d?ng c? b?n, nhi?m v? c?a loa là phân chia gi?a hai hay nhi?u thi?t b?, m?i cái trong s? ?ó là (lý t??ng, ít nh?t) thích h?p nh?t ?? tái t?o các t?n s? trong gi?i t?n d? ??nh c?a mình. H? th?ng tiêu bi?u kéo theo hai, ba hay b?n, ?ôi khi là n?m gi?i t?n s?, m?i lo?i x? lý b?i m?t lo?i thi?t b? khác nhau. (có th? h?n nh?ng không c?n thi?t). Thông th??ng, nh? trong h?u h?t các b? stereo dân d?ng, nhi?u h? th?ng ???c tích h?p vào m?t t? k?, m?c dù trong các ?ng d?ng pro-sound, thi?t k? c?a các thi?t b? th??ng khác nhau r?t nhi?u so v?i nh?ng b? stereo dân d?ng tiêu bi?u). M?i ph??ng pháp thi?t k? c? b?n có m?t ?u ?i?m và khuy?t ?i?m riêng c?a nó, ???c trình bày trong ch??ng 9.
Khi hai hay nhi?u thi?t b? ???c dùng theo cách này, tín hi?u chia cho m?i thi?t b? c?n ph?i ???c gi?i h?n trong gi?i t?n s? mà thi?t b? có tr?ng trách th?c hi?n. ?i?u này ???c th?c hi?n b?i m?t frequency dividing network (m?ng chia t?n s?), th??ng ???c g?i ??n gi?n là m?t crossover.

Crossovers
Nhi?m v? c?a crossover là ?? phân chia tín hi?u out-put c?a nó cho các m?ch (circiut) riêng bi?t, m?i m?ch bao g?m m?t band khá c? th? hay là gi?i t?n s?. ?i?u này cho phép m?i thi?t b? loa cho ra các gi?i t?n s? mà nó ho?t ??ng t?t nh?t. ??ng th?i, crossover giúp b?o v? các y?u t? c?a loa không b? h? h?i do ho?t ??ng ngoài gi?i h?n c?a các gi?i t?n ?ã ?n ??nh cho nó.
Trong các thi?t k? h? th?ng âm thanh ??n gi?n cho ??n trung bình, crossover có th? d? dàng ???c cài ??t sau khi qua giai ?o?n khu?ch ??i công su?t. Trong h? th?ng âm thanh cao c?p h?n hay t?t h?n, vi?c ki?m soát ho?t ??ng ???c ??t ra, h? th?ng âm thanh s? t?ng hi?u qu? b?ng cách chia ph? âm thanh tr??c khi ??n giai ?o?n khu?ch ??i công su?t. Lo?i thi?t b? ???c g?i là m?t crossover ch? ??ng (active crossorver) hay crossover ?i?n t? (electronic crossover) và thi?t b? c? ???c g?i là crossover th? ??ng (passive crossover).
M?i cái ??u có ?u ?i?m c?a nó. Passive crossover dùng ít các power amplifier h?n, dây n?i gi?a các thi?t b? s? ít h?n, và nói chung là thu?n ti?n h?n cho ng??i x? d?ng. Active crossover, m?t khác, làm x? lý hi?u qu? h?n t?ng s? các power amplifier và cho phép tinh ch?nh ?? chính xác các ?i?m giaot?n (crossover) d? dàng h?n, và c?ng có th? ki?m soát m?t s? y?u t? khác liên quan ??n vi?c phân chia các gi?i t?n s?. Thông th??ng, c? hai ???c x? d?ng r?t hi?u qu? trong cùng m?t h? th?ng, nh? minh h?a trong hình 1.7.

(A) Passive crossover n?i b?, th??ng ???c g?n trong m?t t? h?p nhi?u thi?t b? tiêu chu?n.
(B) H? th?ng ampli ?ôi ??n gi?n, hai way v?i m?t active crossorver.
(C) H? th?ng hai way tiêu chu?n, v?i loa siêu tr?m (subwoofer). Các v?n ?? liên quan ??n x? d?ng h? th?ng này và cách thi?t k? s? ???c th?o lu?n trong ch??ng 9, 10, 11, 13, và 14.
Quan ?i?m v? h? th?ng thi?t th?c
Hi?u qu? toàn di?n c?a m?t h? th?ng ch?c ch?n là không t?t h?n so v?i m?t xích ch?t l??ng y?u nh?t c?a nó. Ngoài ra, ch?t l??ng c?a các thi?t b?, ch?t l??ng c?a các lo?i dây d?n và cách hàn n?i dây c?a h? th?ng dây ?i?n ?óng vai trò c? b?n trong hi?u qu? c?a h? th?ng. Cách th?c d?n truy?n (flow) c?a tín hi?u âm thanh ?i t? giai ?o?n này ??n m?t giai ?o?n khác trong h? th?ng (và/hay thi?t b?) c?ng ?óng vai trò c? hai: v? ch?t l??ng âm thanh l?n ? khía c?nh v?n hành th?c t?. Ch??ng 11 ??n ch??ng 16 s? có cái nhìn t?ng quan v? nh?ng khía c?nh liên quan ??n pro-sound.
Môi tr??ng Âm h?c (Acoustic Environment)
Các l?nh v?c âm h?c là liên k?t ??u tiên và cu?i cùng trong chu?i t? ngu?n âm thanh ??n tai c?a ng??i nghe. Trong khi h?u h?t c? b?n th?c t? này ??u là hi?n nhiên, các ??c ?i?m c?a môi tr??ng âm h?c th??ng b? b? qua hay do s? hi?u l?m c?a nhi?u ng??i v?n hành và thi?t k? các h? th?ng âm thanh thi?u kinh nghi?m. Ch??ng 2 s? c? g?ng gi?i thi?u m?t quan ?i?m ban ??u v? âm thanh nói chung. Sau ?ó ch??ng này s? c? g?ng m? r?ng quan ?i?m này.
Y?u t? con ng??i (Human Factor)
H? th?ng pro-sound ?ôi khi ???c ngh? ??n gi?n là ?i?n t? hóa (hay electro-acoustic-âm thanh ?i?n t?) h? th?ng. Nh?ng y?u t? con ng??i th??ng b? b? quên ? c? hai ?i?m cu?i cùng c?a b?t k? h? th?ng nào. ?ó là y?u t? con ng??i ngh? s?, ng???i diê?n thuyê?t tr???c công chu?ng va? kha?n gia?, và các cá nhân khác mà theo ?ó h? th?ng t?n t?i, mà h? th?ng rút c?c l?i b? ch?u trách nhi?m.
Trong s? nh?ng tr?ng tâm, b?n thân tai con ng??i x? lý r?t khác so v?i s? ?o l??ng ?i?n t? và các lo?i máy ?o. Nh?n th?c v? âm thanh th??ng thay ??i ?áng k? t? ng??i này sang ng??i khác, thay ??i theo c??ng ?? c?a âm thanh, và c?ng có th? thay ??i b?i th?i ?i?m và ??a ?i?m n?i bi?u di?n, m?t s? quan ?i?m r?t thú v? và ?ôi khi g?n nh? k? l?. Ch?c ch?n kh? n?ng m?t mát dài h?n hay m?t thính l?c v?nh vi?n c?ng là s? liên quan l?n v?i các h? th?ng cao c?p. (Ch??ng 3 gi?i thi?u các khái ni?m v? b?n ch?t thính giác c?a con ng??i và m?t vài cách ?nh h??ng thông th??ng ??n ti?n trình hoàn thi?n âm thanh).
Thêm n?a, s? xem xét nh?ng liên quan th?c t? ??n các nhu c?u khác nhau c?a ng??i bi?u di?n và ng??i di?n thuy?t. Chúng ta s? c? g?ng ?? có ???c nh?ng quan ?i?m th?ng nh?t trong các ch??ng sau.

———- H?t ch??ng 1 ———-